“RZĄDÓWKA”  Manna.

IMG_2007

Niedawno na amerykańskiej aukcji militariów była oferowana  oficerska szabla wzór 21/ 22 produkcji Alfonsa Manna zwana czasami wśród  środowiska kolekcjonerów jako tzw. ”rządówka” Manna.  Ale zacznijmy od początku. Podczas Wojny Bolszewickiej a szczególnie podczas odwrotu Wojska Polskiego z powodu wysokich strat w korpusie kawalerii odnotowano wysokie braki szabel. Pomimo zakupów za granicą i produkcji krajowej nie zdołanno z uzupełnieniami istniejących oddziałów nie mówiąc o nowo tworzonych. Rozkazem z dnia 20 czerwca 1920  r. Ministerstwa Spraw Wojskowych poproszono oficerów o przekazywanie dla potrzeb armii prywatnych szabel. Nie przyniosło to znacznych efektów, z tego powodu kolejnym rozkazem z 9 lipca Ministerstwo Spraw Wojskowych zezwoliło oficerem nieliniowym na nie noszenie broni białej bocznej i przekazanie ich do władz wojskowych. Po zakończeniu działań wojennych rozpoczęto zwrot szabel ale napotkało to na duże przeszkody i trwało parę lat. 7 marca 1922 r. Departament III Artylerii i Uzbrojenia zawarł z  firmą Alfonsa Manna umowę na dostawę 2500 szabel oficerskich wzór 21/ 22 w cenie 13 000 marek polskich za sztukę. Szable  miały być dostarczone do 15 października tegoż roku. Fabryka Narzędzi Chirurgicznych Weterynaryjnych i Narzędzi Stalowych Ostrych Alfonsa Manna znana była już wcześniej przez Ministerstwo Spraw Wojskowych z zamówienia z 23 lipca 1920 r. na 6000 szabel szeregowych kawalerii wzór 21. Niestety zamówienie na  2500  egzemplarzy szabli oficerskiej wz.21/22  napotkało na duże problemy wykonawcze. Strajk pracowników oraz ciągłe awarie głównego silnika elektrycznego opóźniało terminowe wykonanie umowy. Dodatkowo inspektorzy odbiorczy mieli szereg zastrzeżeń co do  złej jakości głowni, krzywizny, złego lutowania ostrogi do pochwy, niezgodności rękojeści z rysunkami wykonawczymi  oraz warunkami technicznymi. Podczas odbioru kolejnych partii szabel głownie bądź sie łamały, pękały lub zbytnio wyszczerbiały. Spojenie jelca i kabłąka podczas uderzenia szabli pękało. Pochwy zaś były niedostatecznie obrobione z wieloma nieścisłościami – np. spojenia pochwy z ostrogą. Kapitan . Czesław Grzybowski będący inspektorem odbiorczych sugerował zerwanie umowy i skierowanie sprawy do sądu. Kontrakt między Ministerstwem Spraw Wojskowych a fabryką Alfonsa Manna  uratował podpułkownik Bolesław Sikorski ówczesny szef inspekcji odbiorczej. 5 września 1923 r. złożył meldunek do szefa Departamentu III Artyl. i Uzbr. w  którym stwierdził iż szable i pochwy wyrobów fabryki Manna nie odpowiadają warunkom technicznym i powinny być odrzucone. Jednak dalej pisał że drobne usterki koło pierścienia i wklęśnięcia ostrogi, odchylenia wymiarowe głowni nie wpływają na moc samej szabli. Zasugerował aby powołać komisję która raz jeszcze dokona powtórnej weryfikacji szabel.  Zapewne na tak dość karkołomną decyzje wpłynął fakt iż Skarb Państwa zapłacił za kontrakt a w wyniku inflacji kolejny opiewał by na znacznie większą sumę oraz na kolejne odroczenie terminu zwrotu szabel. Komisja rozpoczeła pracę 12 września i najpradopodobniej zakończyla weryfikację pod koniec listopada. Inspektor odbiorczy – major Stanisław Lubański pismem z 16 stycznia 1924 r. poinformował pułkownika Sikorskiego o zakończeniu odbioru szabel w firmie Alfonsa Manna. W sumie wykonano 2500 egzemplarzy oraz dodatkowo trzy o specjalnym dekorze z numerem 2000, 2500 i 3000.  Był to jedyny w dziejach armii Drugiej Rzeczypospolitej przypadek zamówień szabel dla oficerów za które zapłacił Skarb Państwa. Szable z tej serii zakupione od wytwórcy zostały oznakowane: kolejnym numerem na grzbiece głowni i ostrodze, godłem państwowym, cechą inspektora odbiorczego oraz sygnaturą ze znakiem fabrycznym “AMA” (istnieją egzemplarze bez sygnatury “AMA” na ostrodze). Inspektorami odbiorczymi byli: podpułkownik Bolesław Sikorski litera “S”, major Stanisław Lubański litera “L”, kapitan  Czesław Grzybowski “G”.

 Opisywana szabla posiada numer na grzbiecie głowni 428 oraz odbiór “G”, na ostrodze zaś nr. 840 , sygnatura odbiorcza “L” oraz sygnatura firmowa “AMA”. Na wewnętrznym płazie przy nasadzie: A.MANN/ WARSZAWA oraz sygnatura “AMA”. Głownia szlifowana obustronnie w szeroką bruzdę, pióro obosieczne, sztych centryczny. Pochwa z resztkami niklowania powtórnie przemalowana czarną farbą. Długość całkowita 920 mm., głownia 895 mm., szerokość (u nasady) 34.7 mm., krzywizna 23 mm.

IMG_1998

IMG_2002

IMG_2000

IMG_2001

IMG_2006

IMG_2005

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Militaria, Szabla. Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s